Wat is het doel van belastingheffing?

Mijn taak als boekhouder is niet enkel het verzorgen van de boekhouding en de belastingaangiften. Soms is het namelijk ook belangrijk om na te denken over de manier waarop de overheid de belastingheffing heeft ingericht. In één van mijn eerdere blogs heb ik aangegeven dat belasting geheven wordt om de overheidsuitgaven te kunnen financieren. Naast het financieren van de overheidsuitgaven kan de overheid met het heffen van belasting ook de maatschappij sturen. Dit noemen we ook we het instrumentele doel van belastingheffing.

 

 

Het instrumentele doel van de belastingheffing is onder te verdelen in vier functies te weten de verdelingsfunctie, de stabilisatiefunctie, allocatiefunctie en de sociale functie.

Verdelingsfunctie van belastingheffing (verdelen)

Met de verdelingsfunctie wordt bedoeld dat de overheid met het heffen van belastingen het inkomen van haar burgers zoveel mogelijk ‘rechtvaardig’ probeert te verdelen. De verdelingsfunctie is vooral gebaseerd op het beginsel van de zwaarste schouders dragen de zwaarste lasten.

Deze verdelingsfunctie is bijvoorbeeld terug te zien in de verschillende tariefschijven voor de inkomstenbelasting. Zo betaald iemand met een hoger inkomen naar verhouding ook meer belasting. Ook de verschillende heffingskortingen, toeslagen en subsidies zorgen ervoor dat het inkomen van burgers ‘rechtmatig’ wordt verdeeld.

Ik heb ‘rechtmatig’ bewust tussen aanhalingstekens gezet. ‘Rechtvaardig’ is namelijk iets persoonlijks. Iedereen heeft een ander rechtsvaardigheidsgevoel. De overheid probeert de belastingheffing zo rechtvaardig mogelijk te doen, maar dat iedereen het ergens mee eens is komt zelden voor. Dit is ook de reden dat de belastingheffing aan verandering onderhevig is.

Stabilisatiefunctie van belastingheffing (stabiliseren)

De tweede functie van het instrumentele doel is de stabilisatiefunctie van belastingheffing. Hiermee wordt bedoeld dat de overheid de economie probeert te stabiliseren. Op deze manier wordt grote verschillen tussen hoog- en laagconjunctuur vermeden.

De overheid doet dit bijvoorbeeld door in tijden waarin er weinig wordt geïnvesteerd subsidies te bieden aan haar burgers en bedrijven. Op die manier zullen burgers en bedrijven gestimuleerd worden om te investeren. Dit heeft het positieve gevolg dat de vraag naar producten zal stijgen. Dit heeft een positieve invloed op de economische ontwikkeling.

Allocatiefunctie van belastingheffing (beïnvloeden consumptie)

Het instrumentele doel van de belastingheffing bestaat ook uit een allocatiefunctie. Dit staat voor de manier waarop de overheid invloed uitoefent op onze uitgaven. Hiermee oefent de overheid dus invloed uit consumptie van verschillende producten en dus indirect ook op de productie van deze producten.

Deze allocatiefunctie zien we bijvoorbeeld terug in de accijnzen op bijvoorbeeld fossiele brandstoffen. De hoge accijnzen hebben als doel om de consumptie te verlagen. Op deze manier probeert de overheid het gebruik van schadelijke fossiele brandstoffen te verminderen. Dit heeft een gunstig effect op de uitstoot van CO2.

Het omgekeerde is ook mogelijk. Dit zien we bijvoorbeeld terug in de subsidies voor elektrische auto’s. Bij het kopen van een elektrische auto kunnen burgers een subsidie krijgen. Dit zorgt ervoor dat burgers gestimuleerd worden om een elektrische auto te kopen.

Sociale functie van belastingheffing (beïnvloeden van gedrag)

Het laatste instrumentele doel van de belastingheffing is de sociale functie. De sociale functie houdt in dat de overheid door middel van belastingheffing invloed uit kan oefenen op ons gedrag. Hierin komen eigenlijk alle andere functies van de belastingheffing samen.

Zo zorgen accijnzen op tabak ervoor dat burgers minder tabak nuttigen. Dit is goed voor de volksgezondheid (allocatiefunctie). Het uitdelen van subsidies zorgt ervoor dat burgers gestimuleerd worden om meer uit te geven. Dit is goed voor de economische ontwikkeling (stabilisatiefunctie). En bepaalde toeslagen zorgen ervoor dat ons inkomen eerlijker verdeeld wordt (verdelingsfunctie). Al deze functies hebben een invloed op ons gedrag.

Wilt u meer tips over ondernemen, boekhouden en belastingen? Schrijf u dan gratis in voor onze nieuwsbrief om op de hoogte gehouden te worden van fiscale tips en nieuwtjes. Mocht u nog vragen hebben over de aangifte inkomstenbelasting, neem dan contact met ons op. ZJ Advies is een fiscaal kantoor voor boekhouding en belasting en wij helpen u hier dan ook graag bij.